Σουσάννα

Susanna - Chapter 1

1

διά ὁ ἁμαρτία ὅς ἁμαρτάνω ἐναντίον ὁ θεός ἄγω εἰς βαβυλών αἰχμάλωτος ὑπό ναβουχοδονοσορ βασιλεύς ὁ βαβυλώνιος

TheredweltamaninBabylon,calledJoacim:

2

εἰςἔρχομαι οὖν εἰς βαβυλών εἰμί ἐκεῖ ἔτος πολύς καί χρόνος μακρός ἕως γενεά ἑπτά μετά οὗτος δέ ἐκἄγω σύ ἐκεῖθεν μετά εἰρήνη

Andhetookawife,whosenamewasSusanna,thedaughterofChelcias,averyfairwoman,andonethatfearedtheLord.

3

νυνί δέ ὁράω ἐν βαβυλών θεός ἀργυροῦς καί χρυσοῦς καί ξύλινος ἐπί ὦμος αἴρω δεικνύω φόβος ὁ ἔθνος

Herparentsalsowererighteous,andtaughttheirdaughteraccordingtothelawofMoses.

4

εὐλαβέομαι οὖν μή καί σύ ἀποὁμοιόω ὁ ἀλλόφυλος ἀποὁμοιόω καί φόβος σύ λαμβάνω ἐπί αὐτός

NowJoacimwasagreatrichman,andhadafairgardenjoininguntohishouse:andtohimresortedtheJews;becausehewasmorehonourablethanallothers.

5

ὁράω ὄχλος ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν αὐτός προςκυνέω αὐτός εἶπον δέ ὁ διάνοια σύ δέω προςκυνέω δεσπότης

Thesameyearwereappointedtwooftheancientsofthepeopletobejudges,suchastheLordspakeof,thatwickednesscamefromBabylonfromancientjudges,whoseemedtogovernthepeople.

6

ὁ γάρ ἄγγελος ἐγώ μετά σύ εἰμί αὐτός τε ἐκζητέω ὁ ψυχή σύ

ThesekeptmuchatJoacim'shouse:andallthathadanysuitsinlawcameuntothem.

7

γλῶσσα γάρ αὐτός εἰμί καταξύω ὑπό τέκτων αὐτός τε περίχρυσος καί περιάργυρος ψευδής δέ εἰμί καί οὐ δύναμαι λαλέω

Nowwhenthepeopledepartedawayatnoon,Susannawentintoherhusband'sgardentowalk.

8

καί ὥσπερ παρθένος φιλόκοσμος λαμβάνω χρυσίον κατασκευάζω στέφανος ἐπί ὁ κεφαλή ὁ θεός αὐτός

Andthetwoelderssawhergoingineveryday,andwalking;sothattheirlustwasinflamedtowardher.

9

εἰμί δέ καί ὅτε ὑποαἱρέω ὁ ἱερεύς ἀπό ὁ θεός αὐτός χρυσίον καί ἀργύριον εἰς ἑαυτοῦ κατα ἀναἁλίσκω δίδωμι δέ ἀπό αὐτός καί ὁ ἐπί ὁ τέγος πόρνη

Andtheypervertedtheirownmind,andturnedawaytheireyes,thattheymightnotlookuntoheaven,norrememberjustjudgments.

10

κοσμέω τε αὐτός ὡς ἄνθρωπος ὁ ἔνδυμα θεός ἀργυροῦς καί χρυσοῦς καί ξύλινος οὗτος δέ οὐ διασώζω ἀπό ἰός καί βρῶμα

Andalbeittheybothwerewoundedwithherlove,yetdurstnotoneshewanotherhisgrief.

11

περιβάλλω αὐτός ἱματισμός πορφυροῦς ἐκμάσσω ὁ πρόσωπον αὐτός διά ὁ ἐκ ὁ οἰκία κονιορτός ὅς εἰμί πολύς ἐπί αὐτός

Fortheywereashamedtodeclaretheirlust,thattheydesiredtohavetodowithher.

12

καί σκῆπτρον ἔχω ὡς ἄνθρωπος κριτής χώρα ὅς ὁ εἰς αὐτός ἁμαρτάνω οὐ ἀνααἱρέω

Yettheywatcheddiligentlyfromdaytodaytoseeher.

13

ἔχω δέ ἐγχειρίδιον ἐν δεξιός καί πέλεκυς ἑαυτοῦ δέ ἐκ πόλεμος καί λῃστής οὐ ἐκαἱρέω

Andtheonesaidtotheother,Letusnowgohome:foritisdinnertime.

14

ὅθεν γνώριμος εἰμί οὐ εἰμί θεός μή οὖν φοβέω αὐτός

Sowhentheyweregoneout,theypartedtheonefromtheother,andturningbackagaintheycametothesameplace;andafterthattheyhadaskedoneanotherthecause,theyacknowledgedtheirlust:thenappointedtheyatimebothtogether,whentheymightfindheralone.

15

ὥσπερ γάρ σκεῦος ἄνθρωπος συντρίβω ἀχρεῖος γίγνομαι τοιοῦτος ὑποἄρχω ὁ θεός αὐτός καταἱδρύω αὐτός ἐν ὁ οἶκος

Anditfellout,astheywatchedafittime,shewentinasbeforewithtwomaidsonly,andshewasdesiroustowashherselfinthegarden:foritwashot.

16

ὁ ὀφθαλμός αὐτός πλήρης εἰμί κονιορτός ἀπό ὁ πούς ὁ εἰςπορεύομαι

Andtherewasnobodytheresavethetwoelders,thathadhidthemselves,andwatchedher.

17

καί ὥσπερ τις ἀδικέω βασιλεύς περιφράσσω εἰμί ὁ αὐλή ὡς ἐπί θάνατος ἀποἄγω ὁ οἶκος αὐτός ὀχυρόω ὁ ἱερεύς θύρωμα τε καί κλεῖθρον καί μοχλός ὅπως ὑπό ὁ λῃστής μή συλάω

Thenshesaidtohermaids,Bringmeoilandwashingballs,andshutthegardendoors,thatImaywashme.

18

λύχνος καίω καί πολύς ἤ ἑαυτοῦ ὅς οὐδείς δύναμαι ὁράω

Andtheydidasshebadethem,andshutthegardendoors,andwentoutthemselvesatprivydoorstofetchthethingsthatshehadcommandedthem:buttheysawnottheelders,becausetheywerehid.

19

εἰμί μέν ὥσπερ δοκός ὁ ἐκ ὁ οἰκία ὁ δέ καρδία αὐτός φημί ἐκλείχω ὁ ἀπό ὁ γῆ ἑρπετόν καταἐσθίω αὐτός τε καί ὁ ἱματισμός αὐτός οὐ αἰσθάνομαι

Nowwhenthemaidsweregoneforth,thetwoeldersroseup,andranuntoher,saying,

20

μελανόομαι ὁ πρόσωπον αὐτός ἀπό ὁ καπνός ὁ ἐκ ὁ οἰκία

Behold,thegardendoorsareshut,thatnomancanseeus,andweareinlovewiththee;thereforeconsentuntous,andliewithus.

21

ἐπί ὁ σῶμα αὐτός καί ἐπί ὁ κεφαλή ἐπιἵπταμαι νυκτερίς χελιδών καί ὁ ὄρνεον ὡσαύτως δέ καί ὁ αἴλουρος

Ifthouwiltnot,wewillbearwitnessagainstthee,thatayoungmanwaswiththee:andthereforethoudidstsendawaythymaidsfromthee.

22

ὅθεν γιγνώσκω ὅτι οὐ εἰμί θεός μή οὖν φοβέω αὐτός

ThenSusannasighed,andsaid,Iamstraitenedoneveryside:forifIdothisthing,itisdeathuntome:andifIdoitnotIcannotescapeyourhands.

23

ὁ γάρ χρυσίον ὅς περικεῖμαι εἰς κάλλος ἐάν μή τις ἐκμάσσω ὁ ἰός οὐ μή στίλβω οὐδέ γάρ ὅτε χωνεύω αἰσθάνομαι

Itisbetterformetofallintoyourhands,andnotdoit,thantosininthesightoftheLord.

24

ἐκ πᾶς τιμή ἀγοράζω εἰμί ἐν ὅς οὐ εἰμί πνεῦμα

WiththatSusannacriedwithaloudvoice:andthetwoelderscriedoutagainsther.

25

ἄνευ πούς ἐπί ὦμος φέρω ἐνδεικνύω ὁ ἑαυτοῦ ἀτιμία ὁ ἄνθρωπος αἰσχύνω τε καί ὁ θεραπεύω αὐτός διά ὁ μήποτε ἐπί ὁ γῆ πίπτω διά αὐτός ἀναἵστημι

Thenrantheone,andopenedthegardendoor.

26

μήτε ἐάν τις αὐτός ὀρθός ἵστημι διά ἑαυτοῦ κινέω μήτε ἐάν κλίνω οὐ μή ὀρθόω ἀλλά ὥσπερ νεκρός ὁ δῶρον αὐτός παρατίθημι

Sowhentheservantsofthehouseheardthecryinthegarden,theyrushedinattheprivydoor,toseewhatwasdoneuntoher.

27

ὁ δέ θυσία αὐτός ἀποδίδωμι ὁ ἱερεύς αὐτός καταχράομαι ὡσαύτως δέ καί ὁ γυνή αὐτός ἀπό αὐτός ταριχεύω οὔτε πτωχός οὔτε ἀδύνατος μεταδίδωμι ὁ θυσία αὐτός ἀπο καταἧμαι καί λεχώς ἅπτομαι

Butwhentheeldershaddeclaredtheirmatter,theservantsweregreatlyashamed:fortherewasneversuchareportmadeofSusanna.

28

γιγνώσκω οὖν ἀπό οὗτος ὅτι οὐ εἰμί θεός μή φοβέω αὐτός

Anditcametopassthenextday,whenthepeoplewereassembledtoherhusbandJoacim,thetwoelderscamealsofullofmischievousimaginationagainstSusannatoputhertodeath;

29

πόθεν γάρ καλέω θεός ὅτι γυνή παρατίθημι θεός ἀργυροῦς καί χρυσοῦς καί ξύλινος

Andsaidbeforethepeople,SendforSusanna,thedaughterofChelcias,Joacim'swife.Andsotheysent.

30

καί ἐν ὁ οἶκος αὐτός ὁ ἱερεύς διφρεύω ἔχω ὁ χιτών διαῥήγνυμι καί ὁ κεφαλή καί ὁ πώγων ξυράω ὅς ὁ κεφαλή ἀκάλυπτος εἰμί

Soshecamewithherfatherandmother,herchildren,andallherkindred.

31

ὠρύομαι δέ βοάω ἐναντίον ὁ θεός αὐτός ὥσπερ τις ἐν περίδειπνον νεκρός

NowSusannawasaverydelicatewoman,andbeauteoustobehold.

32

ἀπό ὁ ἱματισμός αὐτός ἀποαἱρέω ὁ ἱερεύς ἐνδύω ὁ γυνή αὐτός καί ὁ παιδίον

Andthesewickedmencommandedtouncoverherface,(forshewascovered)thattheymightbefilledwithherbeauty.

33

οὔτε ἐάν κακός πάσχω ὑπό τις οὔτε ἐάν ἀγαθός δύναμαι ἀντι ἀποδίδωμι οὔτε καταἵστημι βασιλεύς δύναμαι οὔτε ἀποαἱρέω

Thereforeherfriendsandallthatsawherwept.

34

ὡσαύτως οὔτε πλοῦτος οὔτε χαλκός οὐ μή δύναμαι δίδωμι ἐάν τις αὐτός εὐχή εὔχομαι μή ἀποδίδωμι οὐ μή ἐπιζητέω

Thenthetwoeldersstoodupinthemidstofthepeople,andlaidtheirhandsuponherhead.

35

ἐκ θάνατος ἄνθρωπος οὐ μή ῥύομαι οὔτε ἥσσων ἀπό ἰσχυρός οὐ μή ἐκαἱρέω

Andsheweepinglookeduptowardheaven:forherhearttrustedintheLord.

36

ἄνθρωπος τυφλός εἰς ὅρασις οὐ μή περιἵστημι ἐν ἀνάγκη ἄνθρωπος εἰμί οὐ μή ἐκαἱρέω

Andtheelderssaid,Aswewalkedinthegardenalone,thiswomancameinwithtwomaids,andshutthegardendoors,andsentthemaidsaway.

37

χήρα οὐ μή ἐλεέω οὔτε ὀρφανός εὖ ποιέω

Thenayoungman,whotherewashid,cameuntoher,andlaywithher.

38

ὁ ἀπό ὁ ὄρος λίθος ὁμοιόω εἰμί ὁ ξύλινος καί ὁ περίχρυσος καί ὁ περιάργυρος ὁ δέ θεραπεύω αὐτός κατααἰσχύνω

Thenwethatstoodinacornerofthegarden,seeingthiswickedness,ranuntothem.

39

πῶς οὖν νομιστέον ἤ κλητέος αὐτός ὑποἄρχω θεός

Andwhenwesawthemtogether,themanwecouldnothold:forhewasstrongerthanwe,andopenedthedoor,andleapedout.

40

ἔτι δέ καί αὐτός ὁ χαλδαῖος ἀτιμάζω αὐτός ὅς ὅταν ὁράω ἐνεός οὐ δύναμαι λαλέω προςφέρω ὁ βῆλος ἀξιόω φωνέω ὡς δυνατός εἰμί αὐτός αἰσθάνομαι

Buthavingtakenthiswoman,weaskedwhotheyoungmanwas,butshewouldnottellus:thesethingsdowetestify.

41

καί οὐ δύναμαι αὐτός νοέω καταλείπω αὐτός αἴσθησις γάρ οὐ ἔχω

Thentheassemblybelievedthemasthosethatweretheeldersandjudgesofthepeople:sotheycondemnedhertodeath.

42

ὁ δέ γυνή περιτίθημι σχοινίον ἐν ὁ ὁδός ἐν καταἧμαι θυμιάω ὁ πίτυρον

ThenSusannacriedoutwithaloudvoice,andsaid,OeverlastingGod,thatknowestthesecrets,andknowestallthingsbeforetheybe:

43

ὅταν δέ τις αὐτός ἐπιἑλκύω ὑπό τις ὁ παραπορεύομαι κοιμάω ὁ πλησίον ὀνειδίζω ὅτι οὐ ἀξιόω ὥσπερ καί αὐτός οὔτε ὁ σχοινίον αὐτός διαῥήγνυμι

Thouknowestthattheyhavebornefalsewitnessagainstme,and,behold,Imustdie;whereasIneverdidsuchthingsasthesemenhavemaliciouslyinventedagainstme.

44

πᾶς ὁ γίγνομαι αὐτός εἰμί ψευδής πῶς οὖν νομιστέον ἤ κλητέος ὥστε θεός αὐτός ὑποἄρχω

AndtheLordheardhervoice.

45

ὑπό τέκτων καί χρυσοχόος κατασκευάζω εἰμί οὐδείς ἄλλος μή γίγνομαι ἤ ὅς βούλομαι ὁ τεχνίτης αὐτός γίγνομαι

Thereforewhenshewasledtobeputtodeath,theLordraiseduptheholyspiritofayoungyouthwhosenamewasDaniel:

46

αὐτός τε ὁ κατασκευάζω αὐτός οὐ μή γίγνομαι πολυχρόνιος πῶς τε δή μέλλω ὁ ὑπό αὐτός κατασκευάζω εἰμί θεός

Whocriedwithaloudvoice,Iamclearfromthebloodofthiswoman.

47

καταλείπω γάρ ψευδής καί ὄνειδος ὁ ἐπιγίγνομαι

Thenallthepeopleturnedthemtowardhim,andsaid,Whatmeanthesewordsthatthouhastspoken?

48

ὅταν γάρ ἐπιἔρχομαι ἐπί αὐτός πόλεμος καί κακός βουλεύω πρός ἑαυτοῦ ὁ ἱερεύς ποῦ συν ἀποκρύπτω μετά αὐτός

Sohestandinginthemidstofthemsaid,Areyesuchfools,yesonsofIsrael,thatwithoutexaminationorknowledgeofthetruthyehavecondemnedadaughterofIsrael?

49

πῶς οὖν οὐ εἰμί αἰσθάνομαι ὅτι οὐ εἰμί θεός ὅς οὔτε σώζω ἑαυτοῦ ἐκ πόλεμος οὔτε ἐκ κακός

Returnagaintotheplaceofjudgment:fortheyhavebornefalsewitnessagainsther.

50

ὑποἄρχω γάρ ξύλινος καί περίχρυσος καί περιάργυρος γιγνώσκω μετά οὗτος ὅτι εἰμί ψευδής ὁ ἔθνος πᾶς ὁ τε βασιλεύς φανερός εἰμί ὅτι οὐ εἰμί θεός ἀλλά ἔργον χείρ ἄνθρωπος καί οὐδείς θεός ἔργον ἐν αὐτός εἰμί

Whereforeallthepeopleturnedagaininhaste,andtheelderssaiduntohim,Come,sitdownamongus,andshewitus,seeingGodhathgiventheethehonourofanelder.

51

τίς οὖν γνωστέος εἰμί ὅτι οὐ εἰμί θεός

ThensaidDanieluntothem,Putthesetwoasideonefarfromanother,andIwillexaminethem.

52

βασιλεύς γάρ χώρα οὐ μή ἀναἵστημι οὔτε ὑετός ἄνθρωπος οὐ μή δίδωμι

Sowhentheywereputasunderonefromanother,hecalledoneofthem,andsaiduntohim,Othouthatartwaxenoldinwickedness,nowthysinswhichthouhastcommittedaforetimearecometolight.

53

κρίσις τε οὐ μή διακρίνω αὐτός οὐδέ μή ῥύομαι ἀδικέω ἀδύνατος εἰμί ὥσπερ γάρ κορώνη ἀνά μέσος ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ

Forthouhastpronouncedfalsejudgmentandhastcondemnedtheinnocentandhastlettheguiltygofree;albeittheLordsaith,Theinnocentandrighteousshaltthounotslay.

54

καί γάρ ὅταν ἐνπίπτω εἰς οἰκία θεός ξύλινος ἤ περίχρυσος ἤ περιάργυρος πῦρ ὁ μέν ἱερεύς αὐτός φεύγω καί διασώζω αὐτός δέ ὥσπερ δοκός μέσος κατακαίω

Nowthen,ifthouhastseenher,tellme,Underwhattreesawestthouthemcompanyingtogether?Whoanswered,Underamasticktree.

55

βασιλεύς δέ καί πολέμιος οὐ μή ἀντιἵστημι

AndDanielsaid,Verywell;thouhastliedagainstthineownhead;forevennowtheangelofGodhathreceivedthesentenceofGodtocuttheeintwo.

56

πῶς οὖν ἐκδεκτέον ἤ νομιστέον ὅτι εἰμί θεός

Soheputhimaside,andcommandedtobringtheother,andsaiduntohim,OthouseedofChanaan,andnotofJuda,beautyhathdeceivedthee,andlusthathpervertedthineheart.

57

οὔτε ἀπό κλέπτης οὔτε ἀπό λῃστής οὐ μή διασώζω θεός ξύλινος καί περιάργυρος καί περίχρυσος ὅς ὁ ἰσχύω περιαἱρέω ὁ χρυσίον καί ὁ ἀργύριον καί ὁ ἱματισμός ὁ περικεῖμαι αὐτός ἀποἔρχομαι ἔχω οὔτε ἑαυτοῦ οὐ μή βοηθέω

ThushaveyedealtwiththedaughtersofIsrael,andtheyforfearcompaniedwithyou:butthedaughterofJudawouldnotabideyourwickedness.

58

ὥστε κρείσσων εἰμί βασιλεύς ἐπιδεικνύω ὁ ἑαυτοῦ ἀνδρεία ἤ σκεῦος ἐν οἰκία χρήσιμος ἐπί ὅς χράω ὁ κτάομαι ἤ ὁ ψευδής θεός ἤ καί θύρα ἐν οἰκία διασώζω ὁ ἐν αὐτός εἰμί ἤ ὁ ψευδής θεός καί ξύλινος στῦλος ἐν βασίλειον ἤ ὁ ψευδής θεός

Nowthereforetellme,Underwhattreedidstthoutakethemcompanyingtogether?Whoanswered,Underanholmtree.

59

ἥλιος μέν γάρ καί σελήνη καί ἄστρον εἰμί λαμπρός καί ἀποστέλλω ἐπί χρεία εὐήκοος εἰμί

ThensaidDanieluntohim,Well;thouhastalsoliedagainstthineownhead:fortheangelofGodwaitethwiththeswordtocuttheeintwo,thathemaydestroyyou.

60

ὡσαύτως καί ἀστραπή ὅταν ἐπιφαίνω εὔοπτος εἰμί ὁ δέ αὐτός καί πνεῦμα ἐν πᾶς χώρα πνέω

Withthatalltheassemblycriedoutwithaloudvoice,andpraisedGod,whosaveththemthattrustinhim.

61

καί νεφέλη ὅταν ἐπιτάσσω ὑπό ὁ θεός ἐπιπορεύομαι ἐπί ὅλος ὁ οἰκέω συντελέω ὁ τάσσω ὁ τε πῦρ ἐκ ἀποστέλλω ἄνωθεν ἐκ ἀναἁλίσκω ὄρος καί δρυμός ποιέω ὁ συντάσσω

Andtheyaroseagainstthetwoelders,forDanielhadconvictedthemoffalsewitnessbytheirownmouth:

62

οὗτος δέ οὔτε ὁ ἰδέα οὔτε ὁ δύναμις αὐτός ἀποὁμοιόω εἰμί

AndaccordingtothelawofMosestheydiduntotheminsuchsortastheymaliciouslyintendedtodototheirneighbour:andtheyputthemtodeath.Thustheinnocentbloodwassavedthesameday.

63

ὅθεν οὔτε νομιστέον οὔτε κλητέος ὑποἄρχω αὐτός θεός οὐ δυνατός εἰμί αὐτός οὔτε κρίσις κρίνω οὔτε εὖ ποιέω ἄνθρωπος

ThereforeChelciasandhiswifepraisedGodfortheirdaughterSusanna,withJoacimherhusband,andallthekindred,becausetherewasnodishonestyfoundinher.

64

γιγνώσκω οὖν ὅτι οὐ εἰμί θεός μή φοβέω αὐτός

FromthatdayforthwasDanielhadingreatreputationinthesightofthepeople.

65

οὔτε γάρ βασιλεύς οὐ μή καταἀράομαι οὔτε μή εὐλογέω

66

σημεῖον τε ἐν ἔθνος ἐν οὐρανός οὐ μή δεικνύω οὐδέ ὡς ὁ ἥλιος λάμπω οὐδέ φωτίζω ὡς σελήνη

67

ὁ θηρίον εἰμί κρείσσων αὐτός ὅς δύναμαι ἐκφεύγω εἰς σκέπης ἑαυτοῦ ὠφελέω

68

κατά οὐδείς οὖν τρόπος εἰμί ἐγώ φανερός ὅτι εἰμί θεός διό μή φοβέω αὐτός

69

ὥσπερ γάρ ἐν σικυήρατον προβασκάνιον οὐδείς φυλάσσω οὕτως ὁ θεός αὐτός εἰμί ξύλινος καί περίχρυσος καί περιάργυρος

70

ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ ἐν κῆπος ῥάμνος ἐπί ὅς πᾶς ὄρνεον ἐπι καταἧμαι ὡσαύτως δέ καί νεκρός ῥίπτω ἐν σκότος ἀποὁμοιόω ὁ θεός αὐτός ξύλινος καί περίχρυσος καί περιάργυρος

71

ἀπό τε ὁ πορφύρα καί ὁ μάρμαρος ὁ ἐπί αὐτός σήπω γιγνώσκω ὅτι οὐ εἰμί θεός αὐτός τε ἐκ ὕστερος βιβρώσκω καί εἰμί ὄνειδος ἐν ὁ χώρα

72

κρείσσων οὖν ἄνθρωπος δίκαιος οὐ ἔχω εἴδωλον εἰμί γάρ μακράν ἀπό ὀνειδισμός