Μακκαβαίων Γʹ

3 Maccabees - Chapter 6

1

ελεαζαρος δέ τις ἀνήρ ἐπίσημος ὁ ἀπό ὁ χώρα ἱερεύς ἐν πρεσβεῖον ὁ ἡλικία ἤδη λαγχάνω καί πᾶς ὁ κατά ὁ βίος ἀρετή κοσμέω ὁ περί αὐτός καταστέλλω πρεσβύτερος ἐπικαλέω ὁ ἅγιος θεός προςεὔχομαι ὅδε

AndEleazar,anillustriouspriestofthecountry,whohadattainedtolengthofdays,andwhoselifehadbeenadornedwithvirtue,causedthepresbyterswhowereabouthimtoceasetocryouttotheholyGod,andprayedthus:

2

βασιλεύς μεγαλοκράτωρ ὕψιστε παντοκράτωρ θεός ὁ πᾶς διακυβερνάω ἐν οἰκτιρμός κτίσις

Oking,mightyinpower,mosthigh,AlmightyGod,whoregulatestthewholecreationwiththytendermercy,

3

ἐπί ἐπί ἀβραάμ σπέρμα ἐπί ἁγιάζω τέκνον ἰακώβ μερίς ἁγιάζω σύ λαός ἐν ξένος γῆ ξένος ἀδίκως ἀποὀλλύω πατήρ

lookupontheseedofAbraham,uponthechildrenofthesanctifiedJacob,thysanctifiedinheritance,OFather,nowbeingwrongfullydestroyedasstrangersinastrangeland.

4

σύ φαραώ πληθύνω ἅρμα ὁ πρίν αἴγυπτος οὗτος δυνάστης ἐπιαἴρω ἄνομος θρασύς καί γλῶσσα μεγαλορρήμων σύν ὁ ὑπερήφονος στρατία ποντόβροχος ἀποὀλλύω φέγγος ἐπιφαίνω ἔλεος ἰσραήλ γένος

ThoudestroyedstPharaoh,withhishostsofchariots,whenthatlordofthissameEgyptwasupliftedwithlawlesshardihoodandloud-soundingtongue.SheddingthebeamsofthymercyupontheraceofIsrael,thoudidstoverwhelmhimwithhisproudarmy.

5

σύ ὁ ἀναρίθμητος δύναμις γαυρόω σενναχηριμ βαρύς ἀσσύριος βασιλεύς δόρυ ὁ πᾶς ὑποχείριος ἤδη λαμβάνω γῆ καί μετεωρίζω ἐπί ὁ ἅγιος σύ πόλις βαρύς λαλέω κόμπος καί θρασύς σύ δεσπότης θραύω ἔκδηλος δεικνύω ἔθνος πολύς ὁ σός κράτος

WhenSennacherim,thegrievouskingoftheAssyrians,gloryinginhiscountlesshosts,hadsubduedthewholelandwithhisspear,andwasliftinghimselfagainstthineholycity,withboastingsgrievoustobeendured,thou,OLord,didstdemolishhimanddidstshewforththymighttomanynations.

6

σύ ὁ κατά ὁ βαβυλωνίαν τρεῖς ἑταῖρος πῦρ ὁ ψυχή αὐθαιρέτως δίδωμι εἰς ὁ μή λατρεύω ὁ κενός διάπυρος δροσίζω κάμινος ῥύομαι μέχρι θρίξ ἀπήμαντος φλόξ πᾶς ἐπιπέμπω ὁ ὑπεναντίος

WhenthethreefriendsinthelandofBabylonoftheirownwillexposedtheirlivestothefireratherthanservevainthings,thoudidstsendadewycoolnessthroughthefieryfurnace,andbringthefireuponalltheiradversaries.

7

σύ ὁ διαβολή φθόνος λέων κατά γῆ ῥίπτω θήρ βορά δανιηλ εἰς φῶς ἀναἄγω ἀσινής

Itwasthouwho,whenDanielwashurled,throughslanderandenvy,asapreytolionsdownbelow,didstbringhimbackagainstunhurttolight.

8

ὁ τε βυθοτρεφής ἐν γαστήρ κῆτος ιωναν τήκω ἀποὁράω ἀπήμαντος πᾶς οἰκεῖος ἀναδεικνύω πατήρ

WhenJonahwaspiningawayinthebellyofthesea-bredmonster,thoudidstlookuponhim,OFather,andrecoverhimtothesightofhisown.

9

καί νῦν μίσυβρις πολυέλεος ὁ ὅλος σκεπαστής ὁ τάχος ἐπιφαίνω ὁ ἀπό ἰσραήλ γένος ὑπό βδελύσσω ἄνομος ἔθνος ὑβρίζω

Andnow,thouwhohatestinsolence;thouwhodostaboundinmercy;thouwhoarttheprotectorofallthings;appearquicklytothoseoftheraceofIsrael,whoareinsultedbyabhorred,lawlessgentiles.

10

εἰ δέ ἀσέβεια κατά ὁ ἀποικία ὁ βίος ἐγώ ἐνἔχω ῥύομαι ἐγώ ἀπό ἐχθρός χείρ ὅς προαἴρω δεσπότης ἀποὀλλύω ἐγώ μόρος

Ifourlifehasduringourexilebeenstainedwithiniquity,deliverusfromthehandoftheenemy,anddestroyus,OLord,bythedeathwhichthoupreferrest.

11

μή ὁ μάταιος ὁ ματαιόφρων εὐλογέω ἐπί ὁ ὁ ἀγαπάω σύ ἀπώλεια λέγω οὐδέ ὁ θεός αὐτός ῥύομαι αὐτός

Letnotthevain-mindedcongratulatevainidolsatthedestructionofthybeloved,saying,Neitherdidtheirgoddeliverthem.

12

σύ δέ ὁ πᾶς ἀλκή καί δυναστεία ἔχω ἅπας αἰώνιος νῦν ἐπιὁράω ἐλεέω ἐγώ ὁ κατά ὕβρις ἄνομος ἀλόγιστος ἐκ ὁ ζάω μεταἵστημι ἐν ἐπίβουλος τρόπος

Thou,whoartAll-powerfulandAlmighty,OEternalOne,behold!havemercyuponuswhoarebeingwithdrawnfromlife,liketraitors,bytheunreasoninginsolenceoflawlessmen.

13

πτήσσω δέ ἔθνος σός δύναμις ἀνίκητος σήμερον ἔντιμος δύναμις ἔχω ἐπί σωτηρία ἰακώβ γένος

Lettheheathencowerbeforethineinvinciblemighttoday,OgloriousOne,whohastallpowertosavetheraceofJacob.

14

ἱκετεύω σύ ὁ πᾶς πλῆθος ὁ νήπιος καί ὁ οὗτος γονεύς μετά δάκρυ

Thewholebandofinfantsandtheirparentswithtearsbeseechthee.

15

δεικνύω πᾶς ἔθνος ὅτι μετά ἐγώ εἰμί κύριος καί οὐ ἀποστρέφω ὁ πρόσωπον σύ ἀπό ἐγώ ἀλλά καθώς εἶπον ὅτι οὐδέ ἐν ὁ γῆ ὁ ἐχθρός αὐτός εἰμί ὑπερὁράω αὐτός οὕτως ἐπιτελέω κύριος

Letitbeshewntoallthenationsthatthouartwithus,OLord,andhastnotturnedthyfaceawayfromus;butasthousaidstthatthouwouldstnotforgetthemeveninthelandoftheirenemies,sodothoufulfilthissaying,OLord.

16

ὁ δέ ελεαζαρος λήγω ἄρτι ὁ προσευχή ὁ βασιλεύς σύν ὁ θηρίον καί πᾶς ὁ ὁ δύναμις φρύαγμα κατά ὁ ἱππόδρομος παραἄγω

Now,atthetimethatEleazarhadendedhisprayer,thekingcamealongtothehippodrome,withthewildbeasts,andwithhistumultuouspower.

17

καί θεωρέω ὁ ἰουδαῖος μέγας εἰς οὐρανός ἀνακράζω ὥστε καί ὁ παρακεῖμαι αὐλών συνἠχέω ἀκατάσχετος πτοή ποιέω πᾶς ὁ στρατόπεδον

WhentheJewssawthis,theyutteredaloudcrytoheaven,sothattheadjacentvalleysresounded,andcausedanirrepressiblelamentationthroughoutthearmy.

18

τότε ὁ μεγαλόδοξος παντοκράτωρ καί ἀληθινός θεός ἐπιφαίνω ὁ ἅγιος αὐτός πρόσωπον ἀναοἴγω ὁ οὐράνιος πύλη ἐκ ὅς δοξάζω δύο φοβεροειδής ἄγγελος καταβαίνω φανερός πᾶς πλήν ὁ ἰουδαῖος

Thentheall-glorious,all-powerful,andtrueGod,displayedhisholycountenance,andopenedthegatesofheaven,fromwhichtwoangels,dreadfulofform,camedownandwerevisibletoallbuttheJews.

19

καί ἀντιἵστημι καί ὁ δύναμις ὁ ὑπεναντίος πληρόω ταραχή καί δειλία καί ἀκίνητος δέω πέδη

Andtheystoodopposite,andfilledtheenemies'hostwithconfusionandcowardice;andboundthemwithimmoveablefetters.

20

καί ὑπόφρικος καί ὁ ὁ βασιλεύς σῶμα γίγνομαι καί λήθη ὁ θράσος αὐτός ὁ βαρύθυμος λαμβάνω

Andacoldshuddercameoverthepersonoftheking,andoblivionparalysedthevehemenceofhisspirit.

21

καί ἀποστρέφω ὁ θηρίον ἐπί ὁ συνἕπομαι ἔνοπλος δύναμις καί καταπατέω αὐτός καί ὀλεθρεύω

Theyturnedbacktheanimalsuponthearmedforceswhichfollowedthem;andtheanimalstrodthemdown,anddestroyedthem.

22

καί μεταστρέφω ὁ βασιλεύς ὁ ὀργή εἰς οἶκτος καί δάκρυ ὑπέρ ὁ ἔμπροσθεν αὐτός μηχανάομαι

Theking'swrathwasconvertedintocompassion;andheweptathisownmachinations.

23

ἀκούω γάρ ὁ κραυγή καί συνὁράω πρηνής ἅπας εἰς ὁ ἀπώλεια δακρύω μετά ὀργή ὁ φίλος διαἀπειλέω λέγω

Forwhenheheardthecry,andsawthemallonthevergeofdestruction,withtearsheangrilythreatenedhisfriends,saying,

24

παραβασιλεύω καί τύραννος ὑπερβαίνω ὠμότης καί ἐγώ αὐτός ὁ σύ εὐεργέτης ἐπιχειρέω ὁ ἀρχή ἤδη καί ὁ πνεῦμα μεταἵστημι λάθρα μηχανάομαι ὁ μή συνφέρω ὁ βασιλεία

Yehavegovernedbadly;andhaveexceededtyrantsincruelty;andmeyourbenefactoryehavelabouredtodepriveatonceofmydominionandmylife,bysecretlydevisingmeasuresinjurioustothekingdom.

25

τίς ὁ κρατέω ἐγώ ἐν πίστις ὁ ὁ χώρα ὀχύρωμα ὁ οἰκία ἀποἵστημι ἕκαστος ἀλόγως ἀθροίζω ἐνθάδε

Whohasgatheredhere,unreasonablyremovingeachfromhishome,thosewho,infidelitytous,hadheldthefortressesofthecountry?

26

τίς ὁ ἐκ ἀρχή εὔνοια πρός ἐγώ κατά πᾶς διαφέρω πᾶς ἔθνος καί ὁ κακός πλεονάκις ἄνθρωπος ἐπιδέχομαι κίνδυνος οὕτως ἀθέσμως περιβάλλω αἰκία

Whohasthusconsignedtounmeritedpunishmentsthosewhoingoodwilltowardsusfromthebeginninghaveinallthingssurpassedallnations,andwhooftenhaveengagedinthemostdangerousundertakings?

27

λύω ἐκλύω ἄδικος δεσμός εἰς ὁ ἴδιος μετά εἰρήνη ἐκ ἀποστέλλω ὁ προπράσσω παρααἰτέω

Loose,loosetheunjustbonds;sendthemtotheirhomesinpeace,anddeprecatewhathasbeendone.

28

ἀπολύω ὁ υἱός ὁ παντοκράτωρ ἐπουράνιος θεός ζάω ὅς ἀπό ἡμέτερος μέχρι ὁ νῦν πρόγονος ἀπαραπόδιστος μετά δόξα εὐστάθεια παραἔχω ὁ ἡμέτερος πρᾶγμα

ReleasethesonsofthealmightylivingGodofheaven,whofromourancestors'timesuntilnowhasgrantedagloriousanduninterruptedprosperitytoouraffairs.

29

ὁ μέν οὖν οὗτος λέγω ὁ δέ ἐν ἀμερής χρόνος λύω ὁ ἅγιος σωτήρ θεός αὐτός εὐλογέω ἄρτι ὁ θάνατος ἐκφεύγω

Thesethingshesaid;andthey,releasedthesamemoment,havingnowescapeddeath,praisedGodtheirholySaviour.

30

εἶτα ὁ βασιλεύς εἰς ὁ πόλις ἀποἀλλάσσω ὁ ἐπί ὁ πρόσοδος προςκαλέω κελεύω οἶνος τε καί ὁ λοιπός πρός εὐωχία ἐπιτήδειος ὁ ἰουδαῖος χορηγέω ἐπί ἡμέρα ἑπτά κρίνω αὐτός ἐν ὅς τόπος δοκέω ὁ ὄλεθρος ἀναλαμβάνω ἐν οὗτος ἐν εὐφροσύνη πᾶς σωτηρία ἄγω

Thekingthendepartedtothecity,andcalledhisfinanciertohim,andbadehimprovideasevendays'quantityofwineandothermaterialsforfeastingfortheJews.Hedecidedthattheyshouldkeepagladsomefestivalofdeliveranceintheveryplaceinwhichtheyexpectedtomeetwiththeirdestruction.

31

τότε ὁ ὁ πρίν ἐπονείδιστος καί πλησίον ὁ ᾅδης μᾶλλον δέ ἐπί αὐτός βαίνω ἀντί πικρός καί δυσαίακτος μόρος κώθων σωτήριος συνἵστημι ὁ εἰς πτῶσις αὐτός καί τάφος ἑτοιμάζω τόπος κλισία καταμερίζω πλήρης χαρμονή

Thentheywhowerebeforedespisedandnighuntohades,yea,ratheradvancedintoit,partookofthecupofsalvation,insteadofagrievousandlamentabledeath.Fullofexultation,theypartedouttheplaceintendedfortheirfallandburialintobanquetingbooths.

32

καταλήγω δέ θρῆνος πανόδυρτος μέλος ἀναλαμβάνω ᾠδή πάτριος ὁ σωτήρ καί τερατοποιός αἰνέω θεός οἰμωγή τε πᾶς καί κωκυτός ἀποὠθέω χορός συνἵστημι εὐφροσύνη εἰρηνικός σημεῖον

Ceasingtheirmiserablestrainofwoe,theytookupthesubjectoftheirfatherland,hymninginpraiseGodtheirwonder-workingSaviour.Allgroans,allwailing,werelaidaside:theyformeddancesintokenofserenejoy.

33

ὡσαύτως δέ καί ὁ βασιλεύς περί οὗτος συμπόσιον βαρύς συνἄγω ἀδιαλείπτως εἰς οὐρανός ἀντιὁμολογέω μεγαλομερῶς ἐπί ὁ παράδοξος γίγνομαι αὐτός σωτηρία

So,also,thekingcollectedanumberofguestsfortheoccasion,andreturnedunceasingthankswithmuchmagnificencefortheunexpecteddeliveranceaffordedhim.

34

ὅς τε πρίν εἰς ὄλεθρος καί οἰωνόβρωτος αὐτός εἰμί τίθημι καί μετά χαρά ἀπογράφω καταστενάζω αἰσχύνη ἐπί ἑαυτοῦ περιβάλλω καί ὁ πυρόπνους τόλμα ἀκλεῶς σβέννυμι

Thosewhohadmarkedthemoutasfordeathandforcarrion,andhadregisteredthemwithjoy,howledaloud,andwereclothedwithshame,andhadthefireoftheirrageingloriouslyputout.

35

ὅς τε ἰουδαῖοι καθώς προἐρῶ συνἵστημι ὁ προἐρῶ χορός μετά εὐωχία ἐν ἐξομολογήσις ἱλαρός καί ψαλμός διαἄγω

ButtheJews,aswejustsaid,institutedadance,andthengavethemselvesuptofeasting,gladthanksgivings,andpsalms.

36

καί κοινός ὁρίζω περί οὗτος θεσμός ἐπί πᾶς ὁ παροικία αὐτός εἰς γενεά ὁ προἐρῶ ἡμέρα ἄγω ἵστημι εὐφρόσυνος οὐ ποτόν χάρις καί λιχνεία σωτηρία δέ ὁ διά θεός γίγνομαι αὐτός

Theymadeapublicordinancetocommemoratethesethingsforgenerationstocome,aslongastheyshouldbesojourners.Theythusestablishedthesedaysasdaysofmirth,notforthepurposeofdrinkingorluxury,butbecauseGodhadsavedthem.

37

ἐντυγχάνω δέ ὁ βασιλεύς ὁ ἀπόλυσις αὐτός εἰς ὁ ἴδιος αἰτέω

Theyrequestedthekingtosendthembacktotheirhomes.

38

ἀπογράφω δέ αὐτός ἀπό πέμπτος καί εἰκάς ὁ παχων ἕως ὁ τέταρτος ὁ επιφι ἐπί ἡμέρα τεσσαράκοντα συνἵστημι δέ αὐτός ὁ ἀπώλεια ἀπό πέμπτος ὁ επιφι ἕως ἕβδομος ἡμέρα τρεῖς

Theywerebeingenrolledfromthetwenty-fifthofPachontothefourthofEpiphi,aperiodoffortydays:themeasurestakenfortheirdestructionlastedfromthefifthofEpiphitilltheseventh,thatis,threedays.

39

ἐν ὅς καί μεγαλοδόξως ἐπιφαίνω ὁ ἔλεος αὐτός ὁ ὁ πᾶς δυνάστης ἄπταιστος αὐτός ῥύομαι ὁμοθυμαδόν

TheRuleroveralldidduringthistimemanifestforthhismercygloriously,anddiddeliverthemalltogetherunharmed.

40

εὐωχέω δέ πᾶς ὑπό ὁ βασιλεύς χορηγέω μέχρι ὁ οςτεσσαρεσκαιδέκατ ἐν ὅς καί ὁ ἐντυχία ποιέω περί ὁ ἀπόλυσις αὐτός

Theyfeastedupontheking'sprovisionuptothefourteenthday,andthenaskedtobesentaway.

41

συναἰνέω δέ αὐτός ὁ βασιλεύς γράφω αὐτός ὁ ὑπογράφω ἐπιστολή πρός ὁ κατά πόλις στρατηγός μεγαλοψύχως ὁ ἐκτενία ἔχω

Thekingcommendedthem,andwrotethesubjoinedletter,ofmagnanimousimportforthem,tothecommandersofeverycity.